Duurzaamheidsvisie

Doel van het Duurzaamheidspact

Het Duurzaamheidspact is een initiatief van de Gentse Studentenraad in samenwerking met UGent1010 en heeft als doel zoveel mogelijk studentenverenigingen te motiveren om hun werking duurzamer te maken. Dit begint met het ondertekenen van dit pact: de studentenvereniging in kwestie toont zich hiermee bereid één of meerdere engagementen omtrent duurzaamheid op te nemen in het komend academiejaar (2012–2013).

Op het moment dat de studentenvereniging het pact ondersteunt, wordt zij ook automatisch deelnemer van de duurzaamheidswedstrijd, een initiatief dat samenhangt met het pact. Met deze wedstrijd vallen er elke maand een mooie prijzen te winnen. Het wedstrijdreglement kan op onze site teruggevonden worden, alsook de uitslagen en de tussentijdse standen van de wedstrijd zelf.

Als hulpmiddel voor de verenigingen heeft de GSR een duurzaamheidsdraaiboek opgesteld. In dit draaiboek staan tips om de verschillende activiteiten die een studentenvereniging biedt op een snelle en relatief eenvoudige manier duurzamer te maken. Het draaiboek is ook de inspiratiebron voor de puntenverdeling van de wedstrijd, dus het is zeker nuttig dit te raadplegen. Het draaiboek kan, zoals alle andere informatie, teruggevonden worden op onze site.

Waarom dit engagement?

Anno 2012 wordt steeds duidelijker dat onze blauwe planeet opwarmt, onze grondstoffen schaarser worden en onze natuurlijke rijkdommen vervuild of vernietigd worden aan een versneld tempo. Toch is dit meer dan een fait divers dat je in de krant leest of wel eens in een cursus tegenkomt. Het is ondertussen iets heel tastbaars geworden en het belangt ons allemaal aan. Ontregelde weersomstandigheden, stijgende olieprijzen, smeltende poolkappen, tekorten van drinkbaar water, etc. zijn gevolgen van onze levensstijl die we nu reeds kunnen voelen en waarnemen. Nee, de klimaatproblemen zijn niet langer enkel maar voor de toekomst.

Sinds het rapport Grenzen aan de Groei uitgebracht werd door de Club van Rome trekken burgers, verenigingen uit het middenveld, journalisten, intellectuelen, wetenschappers en zelfs beleidsmakers aan de alarmbel. Ook onze alma mater bleef niet onbewogen en tal van initiatieven vonden plaats zoals o.a. het oprichten van het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (CDO), waar interdisciplinair wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt naar het verduurzamen van onze samenleving.

Maar terwijl ondanks dit alles de nodige politieke acties toch vaak uitblijven, valt er veel te veranderen op het niveau van de burgers zelf, d.w.z, ons niveau. De klimaatproblemen zijn een zaak van ons allemaal, en van ons allen vraagt zij een ingrijpende verandering in ons levenspatroon. Dat is een verandering waar de politiek ons kan en moet bij helpen maar die wij toch in de eerste plaats zelf zullen moeten verwezenlijken.

Met de GSR willen wij deze dringende taak liever niet “aan de volgende generatie” overlaten en veranderen we liever vandaag dan morgen. Maar dit kunnen wij niet zonder de studentenverenigingen waar maken, zij staan immers het dichtst bij de 38.000 studenten die vandaag op onze universiteitsbanken zitten. Door een dergelijke samenwerking kan de impact van onze actie reeds dit academiejaar al enorm zijn. Door dit engagement grijpen we vandaag de kans om een voorbeeld te zetten voor vele duizenden toekomstige moeders, vaders, grootouders, beleidsmakers, journalisten, reizigers, professoren, onderzoekers, leraren, consumenten en vooral burgers. En dit niet alleen nu, maar ook in de toekomst.

What’s in it for you?

Sommige voordelen van deze actie zijn heel vanzelfsprekend. We vermijden om nog langer bij te dragen aan de klimaatopwarming die op lange termijn ons ecologisch systeem (waar wij als mensen nog steeds afhankelijk van zijn!) zal ontwrichten. Dit betekent dat we niet meer mede verantwoordelijk willen zijn voor een nog grotere nijpende schaarste van energie en water die in de toekomst zal volgen als we niets veranderen. Die heeft immers stijgende voedselprijzen tot gevolg. We willen vermijden dat onze natuurlijke rijkdommen – de common goods – in de toekomst voor een nog beperktere groep mensen toegankelijk worden dan nu al het geval is. We willen veranderen naar een manier van leven die ook in de toekomst ons comfort en het welzijn van anderen kan garanderen.

Maar er zijn ook korte termijnvoordelen aan verbonden. Zo kost verspilling bakken met geld. Al die nutteloze verpakkingen zijn immers niet gratis. Energie of papier zijn dat evenmin. Door te letten op wat we aankopen én op wat we verbruiken kunnen we dus heel wat winst halen – ecologische en financiële!

Bovendien is het heel gemakkelijk om je activiteiten ‘groener’ te maken. Minder flyers afdrukken is geen last, integendeel! De verwarming uitzetten kost evenveel werk als de deur openzetten of een dikkere trui aantrekken. En iedereen kan recycleren, we kregen het op de basisschool reeds aangeleerd, moeilijk is dat niet. Het enige wat er moet gebeuren is dat je er aan moet denken. In het begin moet je telkens opnieuw de denkoefening maken van wat nu de meest ecologische handeling is, maar na een tijd wordt het even vanzelfsprekend als je veters strikken.

We vragen je niet om dit jaar helemaal van zero to hero te gaan. Elke vereniging mag op zijn eigen tempo en naar eigen behoefte zijn activiteiten verduurzamen. Bij dit pact mag je zelf aanduiden waartoe jij je dit jaar wil engageren. Bovendien heeft de GSR een praktisch handboek voor duurzaam organiseren opgesteld. Je vindt het terug op onze site. Dit draaiboek helpt je stap voor stap telkens opnieuw de ‘duurzame denkoefening’ te maken. Op deze manier is het helemaal een piece of cake!

Thema’s

Opwarming van de aarde

Een eerste focus van het pact is de opwarming van de aarde. Het IPCC duidt de uitstoot van gassen aan als hoofdoorzaak. Hierbij bekroont de CO2-uitstoot de hoofdplaats. Zij zou 64% van het broeikaseffect veroorzaken. Transport en energieverbruik op basis van kolen, olie of gas zijn de voornaamste veroorzakers van onze hoge CO2-concentraties.

Een tweede schadelijk gas is methaangas, goed voor 20%. De agro-industrie is volgens het FAO voor 16%verantwoordelijk. Bovendien zorgt zij voor 80% voor de uitstoot van stikstofoxide via meststoffen. Stikstofoxide draagt voor 6% bij aan het broeikaseffect.

Een laatste boosdoener zijn de stoffen met een gehalogeneerde verbinding (10%). Dit zijn stoffen waarvan we al langer weten dat ze giftig en kankerverwekkend zijn, zoals bv. chloor en fluor.

Naast de broeikasgassen is ook de ontbossing een oorzaak van klimaatopwarming. Hierdoor wordt er niet alleen minder CO2 opgenomen uit de lucht, maar komt er door de kap ook nieuwe CO2 vrij.

Dit pact beoogt een duurzamere toepassing van producten die betrekking hebben op bovenstaande domeinen op ons studentenleven.

Transport

Personentransport

Met dit pact engageren wij ons om ons op de meest duurzame manier te verplaatsen. Hierbij houden wij niet enkel rekening met het vervoersmiddel maar ook met de reisafstand, die niet onnodig lang hoeft te zijn.

Productietransport

Bij het aankopen van een product letten wij op de afstand die een product afgelegd heeft om tot bij ons te geraken. Wij kopen het liefst lokaal gefabriceerde goederen. Indien dit niet mogelijk is letten we op de manier van transport: per trein, per boot, per vliegtuig, … Deze verschillende manieren van transport hebben elk hun eigen impact.

Verder letten we niet alleen op het land van herkomst van het gekochte product, maar ook op de landen van herkomst van de producten die nodig waren om tot jouw eindproduct te komen. Zo zien wij Belgisch rundsvlees, van runderen gevoed met soja uit Brazilië (waarvoor bovendien Amazonewoud wordt gekapt) niet als een ecologisch product.

Energieverbruik

Zowel in ons lokaal, in de universiteit als op een andere locatie zien wij toe op het energieverbruik. Elektrische apparaten, verlichting en verwarming worden niet onnodig aangezet. Mochten wij elektrische apparaten aankopen zien wij toe op de verbruiksvriendelijkheid ervan, d.w.z. dat wij vooral apparaten met het type A-label aankopen.

Wij zijn ons er ook van bewust dat de productie van de goederen die wij aankopen ook energie kost. Ook hier springen wij er verantwoord mee om.

Agro-industrie

Wij zijn ons bewust van die milieulast die het produceren van voeding kost en verkiezen vooral lokale, biologische en vegetarische producten.

Schadelijke stoffen

Bij het kopen van producten die normaliter schadelijke stoffen bevatten (cfr. gehalogeneerde stoffen) zoeken wij naar het meest ecologische alternatief.

Ontbossing

Wij wensen de toenemende boskap niet te steunen en verkiezen dus producten waarvan we weten dat ze uit milieuvriendelijke bron komen. Producten met een FSC-label zijn hier een voorbeeld van. Ook producten waarvan we weten dat er bos voor gekapt wordt, zoals de teelt van palmolie of soja, kopen wij liever niet.

Schaarste van grondstoffen

Hoeveel discussie er ook is over de fossiele brandstofvoorraden, een ding is zeker: ze zijn eindig. Dat betekent dat zaken die wij vaak tot het restafval veroordelen ook gemaakt zijn uit die eindige bronnen, denk maar aan plastic, of de vele grondstoffen in je gsm (waaronder het felbegeerde coltan).

Vele andere zaken zijn wel hernieuwbaar, maar niet aan het tempo dat wij ze consumeren. Denk maar aan bossen, maar ook water en voedsel zijn hier een goed voorbeeld van. Hierdoor swingen de prijzen de pan uit, wat nadelig is voor ons maar desastreus voor de ontwikkelingslanden.

De mens gebruikt nu reeds 50% meer dan wat onze aarde kan voorzien . We moeten dringend onze impact gaan verlagen.

Het pact beoogt dat wij bewuster onze producten uitkiezen en kopen en dat we ze ook bewuster gaan consumeren. Bovendien willen we ook onze voetafdruk beperken, zodat er genoeg ruimte overblijft voor iedereen.

Bewust kopen

Ten eerste kijken we of het product duurzaam geproduceerd is. Bestaat het uit gerecycleerde materialen waar mogelijk? Komt het uit duurzame bronnen?

Verder kijken we naar de kwaliteit van het product. Kopen iets dat een lang leven beschoren is of besteden we ons geld aan wegwerp?

Ten derde kijken we wat met het product zal gebeuren als we het niet meer kunnen gebruiken. Is het recycleerbaar? Composteerbaar?

Bewust consumeren

Bij elke aankoop vragen we ons het nut ervan af. Overbodige aankopen proberen we te vermijden.

Dingen die voor ons hun direct nut verloren hebben maar toch nog bruikbaar zijn proberen we (op creatieve wijze?) een nieuw leven te geven. Dit kan gaan van het verwerken van voedselresten tot het schenken van goederen aan de kringwinkels.

Ecologische voetafdruk

Bij al onze activiteiten houden we rekening met de impact die deze op het milieu hebben. Zo proberen we onze ecologische voetafdruk te beperken.

Vervuiling

Niets heeft vandaag zoveel effect op ons ecosysteem en op onze eigen gezondheid als vervuiling. Denk maar aan de vernietigde koraalgebieden of de 400 doden in Minamata Bay (Japan) door de lozing van hoge dosissen industriële toxische stoffen in de rivier die het dorp in zijn visvoorraad voorzag.

Er zijn verschillende soorten vervuiling maar steeds worden ze veroorzaakt door ofwel biologisch afbreekbare stoffen die aan een groter tempo geloosd worden dan de natuur aankan, ofwel door niet-biologisch afbreekbare stoffen die heel traag tot niet afgebroken kunnen worden door de natuur. Een voorbeeld van het eerste is het lozen van afvalwater of de overbemesting op onze akkers, een voorbeeld van het tweede zijn de CFK’s, PCB’s of radioactieve materialen die wereldwijd maar al te vaak zorgeloos verspreid worden.

Wij zetten ons dit academiejaar in om iets te doen aan de luchtvervuiling die voor het grootste deel veroorzaakt wordt door uitlaatgassen, de watervervuiling die veroorzaakt wordt door afvalwater, industriële lozingen en chemicaliën uit de agrocultuur, de bodemvervuiling veroorzaakt door zure regen (door luchtvervuiling) en chemische stoffen, de afvalproductie waarvan de gemiddelde Vlaming er zo’n 525 kg afval per jaar produceert en de toxische vervuiling veroorzaakt door industrie en huishoudelijk gebruik (afvalwater).

Afval

Afval vermijden

We streven ernaar de afvalberg zoveel mogelijk te verkleinen. Dat kan enerzijds door verspilling tegen te gaan, zoals in bovenstaand puntje verspilling beschreven staat, maar anderzijds ook door te kiezen voor afvalarme producten. Zo gebruiken we liever een herbruikbare fles dan telkens opnieuw een petfles water te kopen, we verkiezen de grote verpakking koekjes boven de individueel verpakte en moedigen het gebruik van herbruikbare zakken aan bij onze sponsors die materiaal verdelen of bij onze studenten die cursussen komen afhalen.

Bij noodzakelijke verpakkingen kiezen we voor biologisch afbreekbare alternatieven.

Afval sorteren

Op onze activiteiten zorgen we er steeds voor dat het voor de bezoekers mogelijk is hun afval te sorteren. We maken hier ook zelf een punt van op het moment dat we afval moeten verzamelen. We zorgen er ook voor dat milieuvriendelijke verpakkingen ook aan het einde van hun leven hun nut blijven behouden: wat composteerbaar is belandt niet bij het restafval om daarna de verbrandingsoven in te gaan en wat herbruikbaar is herbruiken we zelf of gaat naar de kringwinkel.

Natuurlijke bronnen behouden

We houden onze natuurlijke rijkdommen schoon door op te letten wat we lozen. Zo vermijden we milieuonvriendelijke chemische middelen in ons rioleringssysteem te brengen door te kiezen voor biologisch afbreekbare alternatieven. We denken na over onze manier van omgaan met transport (zie bovenstaand puntje transport bij opwarming van de aarde) om te vermijden dat zure regen onze bodem en voedsel vervuilt. Verder kiezen we bij onze aankopen producten waarvan we weten dat de milieulast minimaal is. Zo zijn biologisch geteelde groenten verkiesbaar boven de bespoten en bemeste versies.